Bakım, onarım, temizlik, kurulum ve servis çalışmaları sırasında makinelerin ya da enerji kaynaklarının beklenmedik şekilde devreye girmesi ciddi iş güvenliği riskleri oluşturur. Lockout Tagout (LOTO), bu riski yönetmek için kullanılan sistematik bir iş güvenliği uygulamasıdır.
LOTO sisteminde tehlikeli enerji kaynakları kontrol altına alınır, enerji izolasyon noktaları kilitlenir ve gerekli durumlarda etiketlenir. Türkiye'de bu uygulama sıklıkla EKED (Etiketle, Kilitle, Emniyete al ve Dene) kavramıyla birlikte ele alınır.
Lockout Tagout ne demek?
Lockout Tagout, İngilizce iki kelimeden oluşur:
- Lockout: Kilitleme
- Tagout: Etiketleme
Temel yaklaşım, bakım veya başka bir çalışma nedeniyle devre dışı bırakılan enerji kaynağının yetkisiz ya da kontrolsüz şekilde yeniden devreye alınmasını önlemektir.
Bir makinenin yalnızca durdurulması ile enerji izolasyonu aynı şey değildir.
Makine kapatılmış olsa bile elektrik panosunda, pnömatik sistemde, hidrolik sistemde ya da başka bir enerji kaynağında tehlike devam ediyor olabilir. Bu nedenle LOTO uygulamasında enerji kaynaklarının belirlenmesi, izole edilmesi, kilitlenmesi ve işletmenin prosedürlerine uygun şekilde doğrulanması önemlidir.
LOTO sistemi neden önemlidir?
Üretim tesislerinde makineler birden fazla enerji kaynağı kullanabilir. Örneğin bir üretim makinesinde aynı anda elektrik, basınçlı hava ve hidrolik enerji bulunabilir. Makine kapatıldığında çalışanlar için riskin tamamen ortadan kalktığı düşünülmemelidir. Örneğin:
- Elektrik şalteri yeniden açılabilir.
- Bir vana yanlışlıkla açılabilir.
- Basınçlı hava yeniden verilebilir.
- Hidrolik basınç yeniden oluşabilir.
- Hareketli bir parça, depolanmış mekanik enerji nedeniyle hareket edebilir.
- Isı veya basınç kaynaklı tehlikeler devam edebilir.
LOTO sistemi, bu tür tehlikeli enerji kaynaklarının çalışma öncesinde kontrol altına alınmasına yardımcı olur.
Türkiye'de LOTO ve EKED uygulamaları
Türkiye'deki üretim tesislerinde enerji izolasyonu, makine güvenliği ve bakım çalışmalarının güvenli şekilde yürütülmesi önemli bir iş güvenliği konusudur. LOTO/EKED sistemi oluşturulurken işletmenin faaliyet alanı, makineleri, enerji kaynakları, riskleri ve mevcut çalışma prosedürleri birlikte değerlendirilmelidir.
LOTO ekipmanı satın almak ile LOTO sistemi kurmak aynı şey değildir. Profesyonel bir sistem şu bütünlükle ele alınır:
Risklerin belirlenmesi + enerji izolasyonu + uygun ekipman + prosedür + eğitim + uygulama
Sık sorulan sorular
LOTO ne demek?
LOTO, İngilizce "Lockout Tagout" ifadesinin kısaltmasıdır. Lockout kilitleme, Tagout ise etiketleme anlamında kullanılır.
LOTO ile EKED arasındaki fark nedir?
LOTO uluslararası alanda kullanılan "Lockout Tagout" terimidir. EKED ise Türkiye'de aynı uygulamayı ifade etmek için kullanılan karşılıktır: Etiketle, Kilitle, Emniyete al ve Dene.
LOTO sistemi neden uygulanır?
Bakım ve onarım çalışmalarında tehlikeli enerji kaynaklarının kontrolsüz şekilde yeniden devreye girmesini önlemeye yardımcı olmak amacıyla uygulanır.
GO LOTO ile LOTO / EKED çözümleri
GO LOTO İş Güvenliği Ekipmanları olarak işletmelerin enerji izolasyonu ve EKED/LOTO sistemleri için ihtiyaç duyduğu ekipmanları, projeli sistem kurulumunu, LOTO prosedürü ve eğitim desteğini sunuyoruz. Tesisiniz için doğru ekipmanı birlikte belirleyelim.
- #LOTO
- #EKED
- #Enerji izolasyonu
